Minstens vijf Nederlandse sekswerkers en het kennis- en expertisecentrum SHOP uit Den Haag zijn afgelopen jaar door WhatsApp geblokkeerd. Dat blijkt uit onderzoek van KRO-NCRV’s journalistieke platform Pointer. Moederbedrijf Meta geeft zelden uitleg over de reden van zo'n blokkade, waardoor bezwaar maken lastig is. De maatregel heeft grote gevolgen voor de inkomsten en veiligheid van sekswerkers.
Deze blokkades van de berichtendienst vonden in dezelfde periode plaats waarin Meta tientallen queer-accounts van Instagram verwijderde. Omdat een WhatsApp-blokkade, anders dan een verwijderd Instagram-account, niet publiek zichtbaar is, zijn mogelijk meer sekswerkers geblokkeerd zonder dat dit aan het licht kwam.
Veel sekswerkers gebruiken WhatsApp om afspraken met klanten te maken en contact met hen te onderhouden. Pointer onderzocht vijf gevallen van sekswerkers van wie het account werd geblokkeerd. In gesprekken met betrokken sekswerkers, het Sekswerk Meld- en Adviespunt (SMAP) en Bits of Freedom worden grote zorgen geuit over de inmenging van een Amerikaans bedrijf dat bepaalt of sekswerkers in Nederland hun beroep kunnen uitoefenen.
Ook Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) vindt dat Meta zich aan Nederlandse wet- en regelgeving moet houden. “Sekswerk is hier legaal en zou daarom legaal online aangeboden moeten kunnen worden”, vindt Beckerman. Ze ziet in de Verenigde Staten een conservatieve wind waaien. “Techbedrijven zoals Meta gaan daarin mee om een betere politieke en economische positie te verwerven. Helaas heeft dat grote consequenties voor LHBTIQ+ personen en andere gemarginaliseerde groepen in de VS, maar dus ook in Nederland.”
Minder inkomsten en veiligheid
Het account van sekswerker Felicia (niet haar echte naam) is in de afgelopen maanden al minstens drie keer geblokkeerd. “Ik doe niets verkeerd. Het wordt mij wel onmogelijk gemaakt om te werken”, zegt Felicia. “En het is schandalig dat je zo’n groot bedrijf bent, maar dat er geen manier is om contact met iemand op te nemen.”
Een andere melding over een geblokkeerde sekswerker kwam binnen bij het Sekswerk Meld- en Adviespunt (SMAP). "Ze is nu al haar klantgegevens en -gesprekken kwijt, terwijl ze legaal werk in Nederland uitvoert", legt woordvoerder Frankie Hermsen uit. Niet alle sekswerkers slaan namelijk de contactgegevens op hun telefoon op.
Volgens Hermsen heeft deze ingreep gevolgen voor zowel de inkomsten als de veiligheid van sekswerkers. "De meeste klanten gebruiken WhatsApp, dus dat zorgt voor een enorm verlies van inkomsten. Daardoor kunnen sekswerkers minder selectief zijn in welke klanten ze aannemen. En dat vergroot het risico op geweld weer."
Op een zogeheten WhatsApp Business-account is het niet toegestaan om erotische diensten te verkopen. Maar bij alle verhalen van sekswerkers die Pointer heeft gehoord, gaat het om persoonlijke accounts. En daar geldt dat beleid niet.
‘Kanarie in de kolenmijn’
Rejo Zenger van digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom typeert de sekswerkers die hiermee te maken hebben gehad als ‘de kanaries in de kolenmijn’. “Dat geldt voor veel gemarginaliseerde groepen. Zij ervaren als eersten de klappen van inperkingen van de democratie. Want zij zitten niet in het veilige midden, maar aan de randen van de samenleving. Dus op het moment dat die ruimte aan het versmallen is, hebben zij daar altijd als eerste last van. En Meta heeft op dit moment de macht om te zeggen: Deze groep staat ons niet aan, dus daar zijn we minder zorgvuldig mee.”
Meta kan niet specifiek ingaan op individuele gevallen zonder dat Pointer deze gegevens overhandigt. Maar een woordvoerder van het bedrijf legt wel uit: “Op basis van de beschreven informatie zien wij geen reden om aan te nemen dat deze accounts op grond van ons beleid hadden moeten worden geblokkeerd.”
Pointer vroeg Meta ook naar de gevolgen van onterechte blokkades voor sekswerkers, zoals misgelopen inkomsten en afnemende veiligheid. Het bedrijf wil daar niet op reageren.